วันสารทไทย 2564 ตรงกับวันที่ 6 ตุลาคม ถือเป็นประเพณีสำคัญของคนไทยที่ปฏิบัติสืบต่อกันมายาวนาน ชอบจัดขึ้นในราวกันยายน-ตุลาคมของทุกปี อีกทั้งยังเป็นวันรวมพี่น้องที่สมาชิกในครอบครัว ร่วมกันทำบุญสุนทานอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว มีประวัติความเป็นมาอย่างไร ติดตามจากบทความนี้

ทำความรู้จัก “วันสารทไทย” เป็นวันอะไร?

วันสารทไทยเป็นวันทำบุญสุนทานกลางปีของคนไทย ตรงกับวันแรม 15 ค่ำ ขึ้น 10 บ้างก็นิยมเรียกวันนี้ว่า “วันสารทเดือนสิบ” หรือ “ประเพณีทำบุญสุนทานเดือนสิบ” โดยในแต่ละภาคจะมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันออกไป ดังต่อไปนี้

– ภาคกึ่งกลาง : วันสารทไทย
– ภาคใต้ : งานทำบุญเดือนสิบ, ประเพณีชิงเปรต
– ภาคอีสาน : งานกุศลข้าวสาก
– ภาคเหนือ : งานตานก๋วยสลาก

วันสารทไทยได้รับอิทธิพลมาจากคติอินเดีย เมื่อไทยรับเข้ามาใช้เป็นส่วนหนึ่งของประเพณีท้องถิ่นแล้ว ก็จะมีความยึดโยงกับความศรัทธาเรื่องสังคมเกษตรกรรมแล้วก็บรรพบุรุษ โดยมั่นใจว่าการทำบุญให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว รวมถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชื่นชม จะช่วยบันดาลให้ครอบครัวร่มเย็นเป็นสุข ฝนตกตามฤดูกาล พืชพรรณธัญญาหารสมบูรณ์บริบูรณ์ เก็บเกี่ยวเห็นผลผลิตที่พอใจ แม้กระนั้นถ้าหากไม่นับถือบรรพบุรุษแล้วก็สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ก็จะได้รับผลที่ตรงกันข้ามกันนั่นเอง

ประวัติความเป็นมาวันสารทไทย มีที่มาอย่างไร?

จากหลักฐานในหนังสือพิธีสิบสองเดือน บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) มั่นใจว่า ประเพณีวันสารทไทยมีมาตั้งแต่ยุคสุโขทัย ส่วนต้นสายปลายเหตุที่คาดคะเนว่าได้รับอิทธิพลมาจากอินเดียแล้วก็คติพราหมณ์ เนื่องจากในสมัยก่อนช่วงวันสารทที่จัดในเดือน 10 เมื่อเทียบกับช่วงฤดูเก็บเกี่ยวของไทยแล้ว พบว่าเป็นช่วงที่ข้าวยังไม่สุก ไม่ใช่ฤดูเก็บผลิตผลของไทย จึงไม่สามารถที่จะทำขนมกระยาสารทขึ้นมาโดยใช้ผลิตผลในช่วงนั้นได้
เมื่อเป็นเช่นนั้น คนไทยจึงดัดแปลงแก้ไขด้วยการนำข้าวสารเก่า ผสมกับถั่วแล้วก็งา เพื่อใช้ทำขนมกระยาสารท สำหรับบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพเจ้า แล้วก็ผีสาง ที่รอปกป้องรักษาป้องกันแทนนั่นเอง ถัดมาเมื่อคนไทยหันมาเชื่อในศาสนาพุทธ จึงนิยมทำบุญสุนทานกับพระภิกษุ เพื่ออุทิศบุญส่วนบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ รวมถึงคนตายที่กลายเป็น “เปรต” ให้ได้มีโอกาสมารับส่วนบุญในวันทำบุญสุนทานสารทเดือนสิบนั่นเอง ซึ่งคนใต้จะเรียกวันนี้ว่า “วันทำบุญสุนทานชิงเปรต” นั่นเอง โดยควรจะมีการจัดสำรับของกิน ผลไม้ ขนมพอง ขนมลา อื่นๆอีกมากมาย นำไปทำบุญสุนทาน เพื่อหวังให้พี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว ได้รับผลบุญในช่วงเทศกาลดังที่ได้กล่าวมาแล้ว

sartjaen2

ความสําคัญวันสารทไทย สะท้อนแนวความคิดเรื่องอะไรบ้าง?

  • การแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพชนที่ล่วงลับไปแล้ว มั่นใจว่าในช่วงวันสารทเดือนสิบ พี่น้องที่ตายจากไปแล้ว แม้กระนั้นยังจะต้องชดเชยบาปอยู่ จะได้กลับมาหาครอบครัวเพื่อรับส่วนบุญกุศล
  • การแสดงความเคารพนับถือต่อผู้มีบุญคุณ แสดงถึงความผูกพันระหว่างบรรพชนที่เสียชีวิตไปแล้ว แล้วก็บุตรหลานพี่น้องที่ยังมีชีวิตอยู่
  • การแสดงความมีน้ำใจ เนื่องจากในช่วงวันสารทไทย คนไทยชอบนิยมนำขนมกระยาสารท หรือขนมตามประเพณีของแต่ละเขตแดน ไปมอบให้แก่กัน
  • การแสดงความเคารพนับถือต่อธรรมชาติ แม่โพสพ ผีสาง เทพเจ้า (ตามความศรัทธาของแต่ละพื้นที่) ที่ช่วยปกป้องรักษาป้องกันให้พืชผลการกสิกรรมได้ประสิทธิภาพที่ดี
  • การเสียสละ ทำบุญสุนทาน บริจาคทาน ไม่โลภ ไม่ยึดติด อีกทั้งเป็นการอุปการะพุทธศาสนา รักษาประเพณีไทยสืบไป

sartjaen1

สำหรับกิจกรรมวันสารทไทยที่คนไทยยึดมั่นปฏิบัติกันทุกปีเป็นการไปวัดทำบุญสุนทาน กรวดน้ำอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับ ด้วยการนำข้าวปลาของกิน ผลไม้ ขนมตามประเพณี ไปร่วมใส่บาตรที่วัด ซึ่งการประกอบพิธีวันสารทไทยในแต่ละพื้นที่ ก็อาจมีลักษณะที่แตกต่างกันออกไป